Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là một trong những bệnh lý mạn tính về đường tiêu hóa phổ biến hàng đầu hiện nay. Bệnh xảy ra khi dịch vị axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ra hàng loạt triệu chứng khó chịu như ợ nóng, ợ chua, nóng rát vùng sau xương ức, vướng nghẹn cổ họng, buồn nôn hoặc ho khan kéo dài.
Điều ám ảnh nhất đối với người mắc bệnh trào ngược chính là tính chất hay tái phát. Dù đã điều trị ổn định bằng thuốc, chỉ cần một vài sơ hở nhỏ trong lối sống hoặc chế độ ăn uống, những cơn trào ngược lại bùng phát dữ dội, hành hạ người bệnh cả ngày lẫn đêm. Làm thế nào để chấm dứt vòng lẩn quẩn này và phòng ngừa trào ngược dạ dày tái phát hiệu quả? Hãy cùng lắng nghe những giải pháp khoa học từ các chuyên gia y tế.
1. Thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt hàng ngày
Thói quen ăn uống thiếu khoa học chính là “ngòi nổ” trực tiếp khiến cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu và dịch vị axit dễ dàng trào ngược lên trên.
-
Không nằm ngay sau khi ăn: Tuyệt đối tránh đi ngủ hoặc nằm ngửa ngay sau khi vừa ăn xong. Bạn nên duy trì khoảng thời gian ít nhất từ 2 đến 3 tiếng để thức ăn kịp tiêu hóa và di chuyển xuống ruột non trước khi nghỉ ngơi.
-
Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ăn quá no trong 3 bữa chính, hãy chia thành 5-6 bữa ăn nhỏ trong ngày. Điều này giúp giảm áp lực cho dạ dày, ngăn không cho áp lực bên trong dạ dày đẩy dịch vị trào lên.
-
Kê cao đầu giường khi ngủ: Đối với những người thường xuyên bị trào ngược về đêm, việc kê cao phần đầu giường hoặc sử dụng gối chống trào ngược (khoảng 15-20 cm) sẽ tận dụng trọng lực để giữ cho axit ở yên trong dạ dày
2. Kiểm soát chặt chẽ các loại thực phẩm kích thích
Những gì bạn nạp vào cơ thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đóng mở của cơ thắt thực quản và lượng axit dịch vị tiết ra.
-
Thực phẩm cần tránh: Hạn chế tối đa các loại trái cây có tính axit cao khi bụng đói (cam, chanh, xoài chua, cóc), thực phẩm cay nóng (ớt, tiêu), đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, chocolate, bạc hà và các sản phẩm từ cà chua.
-
Loại bỏ chất kích thích: Nói không với rượu, bia, thuốc lá, nước ngọt có gas và hạn chế cà phê đặc. Nicotine trong thuốc lá và cồn trong rượu bia là những tác nhân làm suy yếu cơ thắt thực quản dưới nhanh chóng nhất.
3. Kiểm soát cân nặng và tránh mặc quần áo quá chật
Cơ thể thừa cân, béo phì tạo ra áp lực lớn đè nặng lên vùng ổ bụng, ép dạ dày và đẩy dịch vị trào ngược lên thực quản.
-
Giữ cân nặng hợp lý: Xây dựng chế độ vận động nhẹ nhàng, tập thể dục điều độ để duy trì vóc dáng cân đối, giảm áp lực nội tạng.
-
Mặc trang phục thoải mái: Tránh mặc quần áo, váy hoặc thắt lưng quá chật ở vùng bụng. Sự bó sát này vô tình tạo ra một lực cơ học ép chặt dạ dày, làm tăng nguy cơ trào ngược ngay sau khi ăn.
4. Giữ tinh thần thoải mái, đẩy lùi stress
Trục não – ruột (gut-brain axis) có mối liên kết cực kỳ mạnh mẽ. Khi bạn bị căng thẳng, lo âu hoặc stress kéo dài, hệ thần kinh giao cảm sẽ kích thích dạ dày tiết ra lượng axit dư nặng hơn bình thường, đồng thời làm rối loạn nhu động ruột và cơ thắt thực quản.
-
Giải pháp: Dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tập yoga, thiền định, hít thở sâu hoặc tham gia các hoạt động thể thao yêu thích để giải tỏa áp lực tinh thần, giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định trở lại.
Lời khuyên từ chuyên gia y tế
Phòng ngừa trào ngược dạ dày thực quản tái phát là một cuộc chiến đòi hỏi sự kiên trì và kỷ luật trong lối sống. Các chuyên gia khuyến nghị:
-
Tuân thủ phác đồ điều trị: Nếu đang trong đợt điều trị cấp tính, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc giữa chừng khi thấy triệu chứng thuyên giảm, phải uống đủ liều theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
-
Tầm soát định kỳ: Nếu tình trạng trào ngược kéo dài nhiều năm không khỏi kèm theo các dấu hiệu nguy hiểm như nuốt nghẹn, sụt cân, đau tức ngực, bạn cần đi nội soi ngay lập tức để tầm soát các biến chứng như thực quản Barrett hoặc tổn thương niêm mạc nặng.
